Skolyozda Engelli Raporu
12 Haziran 2026
Skolyoz Ameliyatı Ne Zaman Gerekir, Riskler ve Süreç
Skolyoz ameliyatı genellikle 45–50° ve üzerindeki ilerleme gösteren vakalarda değerlendirilir. Ameliyat yöntemleri, riskler, iyileşme süreci ve sıkça sorulan sorular bu sayfada ele alınmaktadır.
Yazan: Prof. Dr. Sinan Kahraman, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı | Yayın: Mayıs 2026 | Okuma süresi: ~10 dk
1. Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Skolyoz ameliyatı kararı yalnızca Cobb açısına bakılarak verilmez. Uzman, aşağıdaki kriterlerin tamamını birlikte değerlendirir:
- Cobb açısı 45–50° ve üzerinde olması
- İlerleme: Kısa sürede belirgin artış (6 ayda 5° ve üzeri)
- Korse tedavisinin yetersiz kalması
- Akciğer veya kalp fonksiyonunun etkilenmeye başlaması
- Ağrı ve yaşam kalitesinin ciddi düşmesi — özellikle yetişkinlerde
| Durum | Ameliyat Kararı |
|---|---|
| 45° altı, ilerleme yok | Genellikle cerrahi gerekmez |
| 45° altı, hızlı ilerleme var | Cerrahi değerlendirilebilir |
| 45–50°, büyüme devam ediyor | Cerrahi genellikle önerilir |
| 50° ve üzeri | Cerrahi kuvvetle önerilir |
| 70–80° ve üzeri | İvedilikle cerrahi değerlendirme |
2. Ameliyat Yöntemleri
Omurga Füzyonu ve Enstrümantasyon — En Yaygın Yöntem
Skolyoz cerrahisinde altın standart yöntemdir. Eğri omurlar vida ve metal çubuklar (rod) aracılığıyla doğrultulur ve kemik greftleriyle birbirine kaynatılır (füzyon). Amaç eğriliği düzeltmek ve kalıcı olarak sabit tutmaktır.
- Posterior yaklaşım: Sırt tarafından yapılır, en yaygın.
- Anterior yaklaşım: Yan veya ön taraftan yapılır, bazı özel vakalarda.
- Kombine yaklaşım: İleri derecedeki vakalarda her iki yön birlikte.
Büyüyen Çubuk (Growing Rod) — Çocuklarda
Büyümesi devam eden küçük çocuklarda füzyon yerine uzayabilen çubuklar kullanılır. Çubuklar büyümeye paralel olarak periyodik aralıklarla uzatılır; büyüme tamamlandığında füzyon ameliyatı yapılır.
VBS ve VBT (Vertebral Body Stapling / Tethering)
Füzyon yapmadan eğriliği kontrol eden, daha az invazif yeni yöntemlerdir. Büyümesi devam eden seçilmiş hastalarda uygulanır. Her merkezde mevcut değildir; uzman değerlendirmesi gerektirir. Halk arasında ipli skolyoz yöntemi olarak da bilinir.
3. Ameliyat Öncesi Süreç
- Kapsamlı görüntüleme: Ayakta tam omurga röntgeni, tüm omurga MRI (omurilik, sinir ve disk değerlendirmesi), gerekirse BT. Ameliyat planlaması bu görüntüler üzerinden yapılır.
- Solunum ve kalp değerlendirmesi: İleri derecedeki vakalarda akciğer kapasitesi ölçümü (solunum fonksiyon testi) ve kardiyoloji / ekokardiyografi değerlendirmesi yapılır.
- Anestezi görüşmesi: Uzun süreli genel anestezi uygulanacağı için anestezi uzmanı değerlendirmesi şarttır. Kan grubu belirlenir, en az 2 ünite kan hazırlatılır.
- Nöromonitorizasyon planlaması: Ameliyat sırasında sinir fonksiyonlarını anlık izlemek için nöromonitorizasyon ekibi hazırlanır.
- Bilgilendirilmiş onam: Riskler, beklenen sonuçlar ve alternatif tedaviler hasta ve ailesiyle ayrıntılı biçimde görüşülür.
4. Ameliyat Nasıl Yapılır?
Skolyoz ameliyatı genel anestezi altında yapılır ve ortalama 4–8 saat sürer. Eğriliğin derecesi, lokalizasyonu ve seçilen yönteme bağlı olarak süre değişir.
Posterior (sırt) yaklaşımda hasta yüzüstü pozisyona alınır. Sırt boyunca yapılan kesi ile omurga açılır. Eğri omurlar vida ve rodlarla doğrultulur. Kemik grefti (hastanın kendi kemiğinden veya banka kemiğinden) eklenerek füzyon sağlanır. Kesi kapatılır ve genelde yakın takip için yoğun bakıma alınır.
Nöromonitorizasyon nedir?
Ameliyat boyunca omuriliği besleyen sinir yolları sürekli izlenir. Herhangi bir sinyal değişiminde cerrah anında uyarılır. Bu sistem sinir hasarı riskini önemli ölçüde azaltır ve modern skolyoz ameliyatlarının vazgeçilmez bir parçasıdır.
5. Riskler ve Komplikasyonlar
Her cerrahi müdahalede olduğu gibi skolyoz ameliyatında da riskler mevcuttur. Ancak deneyimli merkezlerde ciddi komplikasyon oranı %1–2 civarındadır.
| Risk Kategorisi | Komplikasyonlar |
|---|---|
| Nadir (%1 altı) | Omurilik hasarı, felç, körlük (nadir pozisyon hasarı) |
| Düşük (%1–5) | Enfeksiyon, kanama / transfüzyon, implant gevşemesi, psödoartroz (kaynaşmama) |
| Geçici / Yönetilebilir (%2) | Ameliyat sonrası ağrı, geçici his kaybı, uzun süreli yatış |
| Uzun Dönem (%2) | Komşu segment hastalığı, uzun dönem hareket kısıtlılığı, revizyon ameliyatı ihtiyacı |
6. Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
| Dönem | İyileşme Aşaması |
|---|---|
| İlk 24 saat | Yoğun bakım takibi. Ağrı yönetimi, vital bulgular ve nörolojik durum izlemi. |
| 2–3. gün | Servise geçiş. Fizyoterapist veya ameliyatı yapan cerrahi ekip eşliğinde ilk ayağa kalkma. Kısa yürüyüşler başlar. |
| 4–7. gün | Taburculuk. Eve gidiş için yeterli ağrı kontrolü ve bağımsız yürüyüş gerekir. |
| 2–6. hafta | Günlük aktivitelere kademeli dönüş. Okul veya ofis işi genellikle 3. haftada başlar. |
| 3–6. ay | Hafif sportif aktiviteler başlayabilir. Kontrol röntgenleri ile füzyon ilerleme takibi. |
| 6–12. ay | Tam günlük hayata dönüş. Tüm sporlar serbest. |
| 1–2. yıl | Kemik füzyonunun tamamlanması. Nihai sonuç değerlendirmesi. |
7. Ameliyat Sonrası Yapılmaması Gerekenler
- İlk 6 haftada araba kullanmak
- Öne eğilme, bükülme ve döndürme hareketleri (uzman onayı olmadan)
- 10 kg’dan ağır yük taşımak (ilk 3 ay)
- Yüzme ve temas sporları (en az 3–6 ay)
- Kontrolsüz ağrı kesici kullanımı
8. Çocuklarda Skolyoz Ameliyatı
Büyümesi devam eden çocuklarda standart füzyon ameliyatı büyümeyi durdurduğu için doğrudan uygulanmaz. Bunun yerine büyüyen çubuk (Growing Rod) sistemi tercih edilir.
- Çubuklar her 6 ayda bir ameliyat veya manyetik yöntemle uzatılır.
- Büyüme tamamlandığında (genellikle 10–14 yaş) füzyon ameliyatı yapılır.
- Çocuğun büyümesi korunmuş olur.
9. Sıkça Sorulan Sorular
Skolyoz ameliyatı kaç derecede yapılır?
Genel kural 45–50° ve üzeridir; ancak karar yalnızca dereceye göre değil ilerleme hızı, yaş ve genel tabloya göre verilir.
Skolyoz ameliyatı kaç yaşına kadar yapılır?
Kesin bir üst yaş sınırı yoktur. Çocuklarda büyümeye uygun yöntemler seçilir. Yetişkinlerde de gerektiğinde her yaşta yapılabilir.
Skolyoz ameliyatı riskli midir?
Her cerrahi gibi risk taşır. Ancak deneyimli merkezlerde ciddi komplikasyon oranı %1–2 civarındadır. Nöromonitorizasyon kullanımı sinir hasarı riskini önemli ölçüde azaltır.
Ameliyat sonrası tekrar skolyoz olur mu?
Füzyon yapılan bölgede eğrilik tekrarlamaz; ancak füzyonun üstündeki veya altındaki omurlar etkilenebilir (komşu segment hastalığı veya proksimal bileşke kifozu). Bu nedenle uzun dönem takip önemlidir.
Skolyoz ameliyatı sonrası spor yapılabilir mi?
Ameliyattan 6 ay sonra çoğu sporcu düzeyinde olmayan aktivite mümkündür. Temas sporları ve ağır yük gerektiren sporlar için cerrah onayı gerekir.
Kaynakça
- Weinstein SL, et al. (2008). “Adolescent idiopathic scoliosis.” The Lancet.
- Lenke LG, et al. (2001). “Adolescent idiopathic scoliosis: a new classification.” Journal of Bone and Joint Surgery.
- Negrini S, et al. (2018). “2016 SOSORT guidelines.” Scoliosis and Spinal Disorders.
- Scoliosis Research Society (SRS). srs.org
- Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği. totbid.org.tr
